» » اولین فــراخــوان ديدگـاه‌هاي اقـتـصــادي سوره‌هاي قــرآن کریــم (با محوریت سوره مبارکه انفال)

در طول تاریخ، تمام تلاش بشر نیل به سعادت و کمال بوده و مکاتب مختلف فکری بر اساس جهان‌بینی خود رویکردهای مختلفی به زندگی داشته و روش‌های گوناگونی را پیشنهاد داده و تجویز کرده اند.

در تمام مکاتب فکری، مقولات اقتصادی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و هست. تا آنجا که بعضی از مکاتب زیربنای تمام مباحث فکری و عقیدتی خود را اقتصاد قرار داده‌اند. در این میان اسلام و سند متقن آن (قرآن کریم)، که همواره راه اعتدال و میانه روی را توصیه نموده اند – دیدگاه‌های اقتصادی ویژه‌ای دارند که در صورت شناخت و پیاده‌سازی آنها در جوامع اسلامی موجب رشد و کمال فردی و اجتماعی امت اسلامی خواهد شد.

رهبر فرزانه انقلاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله‌العالی) نیز تاكيد ویژه‌ای بر شعارهای اقتصادی در سال‌های اخیر دارند، هر چند این شعارها در 23 سال گذشته همواره مورد تأکید بوده است اما در سال‌های اخیر رنگ و بوی کاملاً اقتصادی به خود گرفته است. در سال 1388 «حرکت مردم و مسئولین به سوی اصلاح الگوی مصرف»، در سال 1389 «همت مضاعف، کار مضاعف»، سال 1390 «جهاد اقتصادی»، سال 1391 «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» و در سال 1392 «حماسه سیاسی حماسه اقتصادی» و همچنین ایشان می‌فرمایند: «شعارهاي هر سال، نمايشي و تشريفاتي نيست و طبعاً همه مشكلات را هم حل نمي‌كند بلكه انگشت اشاره‌اي است كه راه و روش را نشان مي‌دهد».

البته این ابتکار، حکمت‌ها وآثار فراوانی داشته وضمن آنکه نوعی هدف‌گذاری است، عامل نشاط، حرکت، همدلی و همسویی، وحدت نظر و کلمه، انسجام ملی، هشدار نسبت به خطرات و تهدیدات پیش رو و آماد‌ه‌سازی نظام ومردم برای مقابله با دشمنان است که بر اساس نیازهای اساسی و کلان جامعه و همچنین متناسب با شرایط واقتضائات سال پیش رو و مشتمل بر دغدغه‌ها و اولویت اصلی نظام اسلامی است.

مجموعه تلاش دستگاه‌های فرهنگی و توجه مسئولین نظام از یک سو و وجود زمینه فرهنگی پذیرش نام برای هر سال در فرهنگ عمومی ایرانیان و از همه مهم‌تر تلقی هدایت‌گرانه داشتن از فرمایشات رهبر معظّم انقلاب از سوی دیگر، اثرگذاری شعارهای سالانه را فزونی بخشیده و تجربه پیامدهای مثبت مترتب بر آنها در طول سال‌های گذشته، فرهنگ جدید انتظار شعار سال را در کشورمان نهادینه نموده است به گونه‌ای که در مردم ومسئولین تعیین نام وشعار سال را در پیام نوروزی ایشان به صورت یک توقع وانتظار شکل گرفته و هر ساله گفتمان ویژه‌ای را در کشور چه در بین نخبگان وچه در بین توده‌های مردم سامان می‌دهد.

شعارهای مطرح شده در سال‌های گذشته عموماً مفاهیم دینی و یا بر گرفته از آیات وروایات بوده و در اندیشه اسلامی از جایگاه بلندی برخوردار است. دلیل آن نیز کاملاً مشخص است. در جامعه اسلامی با یک رهبری دینی که رویکرد فقاهتی را در اداره و تنظیم امور جامعه اتخاذ نموده است، شیوه‌های هدایت و مفاهیم بکار گرفته شده همگی بن‌مایه‌های دینی داشته و براساس مبانی وتفکر برگرفته از دین قابل توجیه وتفسیر است.

اگر یک ملت از نظر اقتصادی به خودکفایی رسیده و در حد استقلال زندگی کند، ملت با عزتی است که خداوند متعال هم از آن ملت ابراز رضایت می‌کند و آن ملت و مملکت را مورد غفران و مغفرت خویش قرار می‌دهد. خداوند همچنین در خصوص این مملکت و ملت می‌فرماید که «بَلْدَةٌ طَیِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ» این شهر، شهر پاکیزه و پاکی است و پروردگار هم پروردگار غفور و باگذشتی است، یعنی پروردگار در پی فعالیت‌های اقتصادی، تولید و فعالیت‌هایی است که به اقتصاد یک ملت و مملکت مربوط می‌شود و هرچه این تلاش بیشتر باشد، عنایت و لطف خداوند به آن ملت بیشتر خواهد شد.

بر این اساس، اصل مساله توجه به مسائل اقتصادی و رسیدن به خودکفایی اقتصادی از اصول بسیار مهمی است که خداوند بر آن تاکید ورزیده و حتی در بسیاری از آیات قرآن کریم امور اقتصادی را در حد امور عبادی بیان می‌کند و به طور مثال خداوند متعال در بسیاری از آیات از جمله آیه 43 «سوره بقره» می‌فرماید که «وَ أَقِیمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ» و زکات را که یک امر اقتصادی است، پس از اقامه نماز بیان می‌کند و یا حتی از آغاز همین سوره خداوند متعال می‌فرماید: متقین چه کسانی هستند؟ و سپس می‌فرماید: آنان که ایمان به غیب آورده‌اند و اقامه نماز کردند و از آنچه به آن‌ها روزی داده‌ایم، انفاق کردند و در اینجا هم خداوند موضوع اقتصادی را در کنار مباحث عبادی که نماز و مباحث اعتقادی که ایمان به خداوند متعال می‌باشد، قرار داده است. بنابراین توجه به امور اقتصادی در تفکر دینی امری مهم و ضروری است و در کنار مسائل عبادی اهمیت فراوانی دارد و خداوند به هر ملت و مملکتی که تلاش اقتصادی دارند و خودکفایی اقتصادی را پیگیری می‌کنند، توجه دارد.

در كنار دنياى بزرگ و در خور مطالعه وجود انسانى، عالَم با عظمت، ژرف و قابل ملاحظه قرآن كريم، اعجاب هر انديشمندى را سخت برمى‌انگيزاند و به راستى كه عالم قرآن كريم بسى گسترده‌تر و داراى افقى فراتر و اعماقى ژرف‌تر از گستره و عمق وجودى انسان و ديگر مظاهر طبيعى است.

اهميت بررسى متفكرانه آيات قرآن كريم همراه با بهره‌گيرى از حاصل تدبّرات انديشمندان در آن، و به ويژه استفاده از افاذات اهل بيت وحى (عليهم السلام) در اين خصوص، بر نظريه پردازان اسلام شناس و بصير در علوم انسانى پوشيده نيست. به همين دليل، مباحث مبنايى اقتصاد از ديدگاه آيات قرآن كريم مورد بررسى قرار مى گيرند.

با این بیان سازمان فعالیت‌های قرآنی دانشجویان کشور جهاددانشگاهي با بهره‌گیری از تجربه موفق دو دوره فراخوان دیدگاه‌های مدیریتی سوره‌های قرآن کریم، اولین فراخوان دیدگاه‌های اقتصادی سوره‌های قرآن کریم با محوریت سوره مبارکه انفال را برگزار می‌کند. این فراخوان جهت استفاده اساتید، دانشجویان، پژوهشگران و مدیران سازمانها و نهادها و سایر علاقمندان به مباحث اقتصادی قرآن کریم انجام گرفته است.

اهداف كلي طرح

تلاش جهت ايجاد تعقل و تدبر در آيات قرآن کریم و استفاده از مفاهیم قرآنی در زندگی فردی و اجتماعي
ایجاد انگیزه عمومی در بین دانشجویان و دانشگاهیان در جهت تولید فکر و نوآوري
ترغيب مديران كشور به استفاده از آموزه‌هاي قرآني در امور اقتصادي كشور

محوريت ديدگاه‌ها

جهاد اقتصادي
اقتصاد اسلامي
ابزارهاي ثبات اقتصادي در اسلام

مخاطبين 

دانشجويان مقاطع كارداني، كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري دانشگاه‌ها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی سراسر كشور.
اساتيد و اعضاي هيئات علمي (صرفاً جهت استفاده از دیدگاه‌های اساتید جهت پربار کردن کتاب دیدگاه‌ها)

از تاریخ شروع جشنواره و اعلام فراخوان تعداد 62 مقاله و دیدگاه از سوره مبارکه انفال از طریق سایت جشنواره دریافت شد که تعداد 46 مقاله طبق آئین‌نامه فراخوان شرایط داوری را احراز کرد. تعداد افراد شرکت کننده 33نفر بود که این مطلب نشان از این داشت که اکثر افراد بیش از یک مورد دیدگاه را به دبیرخانه جشنواره ارسال کرده بودند.

هیئت داوران این فراخوان جناب آقای دکتر روح‌الله بیات، جناب آقای دکتر محمدرضا صلح‌جو و جناب آقای دکتر حسین مرادی‌زنجانی با هماهنگی سازمان فعالیت‌های قرآنی دانشگاهیان ایران انتخاب شدند که با سرپرستی جناب آقای دکتر بیات مقالات داوری و امتیازات لازم بدست آمد. متوسط نمرات هیئت محترم داوران در این مرحله ملاک سنجش و ارزیابی مقالات رسیده قرار گرفت. در این مرحله تعداد 9 مقاله از 7 شرکت کننده توانست حائز امتیاز برتر و قابل چاپ در ویژه‌نامه فراخوان گردد که از این بین به سه نفر از برگزیدگان با امتیاز بالا جوایز فراخوان تعلق خواهد گرفت.

لیست مقالات برگزیده

ردیف

نام و نام خانوادگی

عنوان مقاله

1

دکتر یحیی معروف

تحلیلی بر خمس از منظر سوره انفال

2

سجاد بهپور و زهرا بهزادی

خمس، انفاق  و استفاده صحیح از انفال گامی موثر در جهت کاهش فقر و توزیع مناسب درآمد

3

سکینه قاسپور پاریزی

اقتصاد اسلامی، جهاد اقتصادی، ابزارهای ثبات اقتصادی در اسلام

4

سمیه بختیاری

دیدگاههای اقتصادی سوره انفال

5

سمیه حسنعلیان

ابزارهای ثبات اقتصادی در اموزه های اسلامی با تاکید بر سوره انفال و سیره امام علی (ع)

6

محمد امیرعلی

تاملی در باب اصول مقابله با تحریم های اقتصادی، از منظر سوره مبارکه انفال

7

معصومه رشیدی فرود

بررسی دیدگاههای اقتصادی سوره انفال

8

دکتر یحیی معروف و جدیث تنگ سیاب مسکن

اقتصاد در قرآن با تکیه بر سوره انفال



 

91/03/10